تاثیر فعالیت جسمانی بر تزریق انسولین

اگر سالهاست به دیابت مبتلا هستید و به عوارض مزمن دیابت مانند مشکلات قلبی، عصبی یا سایر مشکلات آن مبتلا شده اید، یا که فعالیت ورزشی نداشته اید، قبل از شروع هرگونه برنامه ورزشی با پزشک خود مشورت کنید.

قبل از شروع فعالیت این کارها را انجام دهید

توصیه می شود که قبل از شروع فعالیت ورزشی یک سری آزمایش های روتین مانند (فشار خون، سطح کلسترول در خون، A1C، و قند خون، سیستم قلبی عروقی، عملکرد کلیه، سلامت چشم و پا را انجام دهید). این آزمایش ها می توانند به تشخیص مناسب ترین نوع فعالیت جسمانی برای شما کمک کنند.

موارد منع مصرف(مگر اینکه توسط پزشک معالج دیگری انجام شود): برخی از فعالیت های شدید جسمانی یا ورزشی برای افراد دارای مشکلات قلبی عروقی مناسب نیستند.

پزشک همچنین می تواند به شما در مورد بهترین زمان روز برای انجام فعالیت های بدنی بر اساس نوع داروی شما و زمان مصرف آن توصیه کند. او همچنین می تواند دوز انسولین را بر اساس نوع فعالیت بدنی تنظیم کند.

نکاتی که باید در زمان فعالیت های جسمانی به آن توجه کنید

  • اگر احساس ناخوشایندی داشتید فعالیت را متوقف کنید.
  • با نوشیدن مایعات بدن خود را هیدارته حفظ کنید.
  • حتماً کارت هویت دیابتی (به عنوان مثال: دستبند، یا کارت) به همراه داشته باشید.
  • کفش و جوراب مناسب بپوشید.
  • قبل و بعد از انجام تمرینات ورزشی پا را با دقت بازرسی کنید تا هرگونه تاول یا زخم های دیگر را ارزیابی کنید.
  • در صورت بروز هرگونه علائم زیر با پزشک خود مشورت کنید: حالت تهوع، غش، خستگی شدید، سردرد، تاری دید، سرگیجه، تنگی نفس.

حتما با یک مشاور متخصص در زمینه ورزش مشورت کنید.

فعالیت جسمانی و هایپوگلایسمی

فعالیت جسمانی مصرف گلوکز در عضلات و حساسیت به انسولین را افزایش می دهد. احتمال هایپوگلایسمی پس از ورزش (تا ۴۸ ساعت) در افراد دارای دیابت نوع یک یا افراد مبتلا به دیابت نوع دو که انسولین تزریق می کنند یا داروی افزایش دهنده ی ترشح انسولین مصرف می کنند (گلی کلازید، گلی مپرید، گلی بورید، ریپاگلینیدین) وجود دارد.

 جلوگیری از هیپوگلیسمی:

  • سطح قند خون خود را قبل و بعد از تمرین برای جلوگیری از هایپوگلایسمی کنترل کنید. اگر فعالیت ۶۰ دقیقه یا بیشتر به طول انجامید، یک بار دیگر در حین ورزش و فعالیت هم قند خون خود را چک کنید.
  • تا ۴۸ ساعت بعد از فعالیت، قند خون خود را به دقت ارزیابی کنید، به خصوص اگر فعالیت طولانی شد.
  • همیشه در صورت احتمال هایپوگلیسمی، قند غلیظ مانند قرص گلوکز یا نوشابه معمولی را همراه داشته باشید.
  • پزشک شما می تواند به شما در برنامه ریزی وعده های غذایی، تنقلات و زمان مصرف دارو بر اساس نوع فعالیت بدنی کمک کند.
  • اگر قند خون شما (قند) کمتر از ۷۲ میلی گرم بر دسی لیتر است، قبل از شروع ورزش هایپوگلیسمی را درمان کنید.

راهنمای کربوهیدرات های مکمل در هنگام ورزش

نوع فعالیت جسمانی سطح قند خون (میلی گرم/لیتر) کربوهیدرات های مکمل
مدت کوتاه (کم تر از ۳۰ دقیقه) با شدت کم < یا = ۹۹ ۱۰ تا ۱۵ گرم
۹۹< ضروری نیست
زمان متوسط (۳۰ تا ۶۰دقیقه) با شدت میانه < یا = ۹۹ ۳۰ تا ۴۵ گرم
۹۹ تا ۱۷۸ ۱۵ گرم به ازای هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه ورزش
۱۷۹ تا ۲۵۰ ضروری نیست
مدت زمان طولانی (بیش از ۶۰دقیقه) با شدت زیاد < یا = ۹۹ ۴۵ گرم
۹۹ تا ۱۷۸ ۳۰ تا ۴۵ گرم
۱۷۸< ۱۵ گرم به ازای هر ساعت

منبع: CHUM Hotel-Dieu Metabolic Medecin Day Care، ۲۰۱۳ ، دیابت خود را بشناسید و زندگی سالم داشته باشید، صفحه ۱۹۴٫

اگر مبتلا به دیابت نوع ۱ هستید:

در اینجا چند راهکار اضافی برای کمک به شما در جلوگیری از هایپوگلایسمی هنگام ورزش وجود دارد:

  • با معده خالی (ناشتا) ورزش نکنید و از تأخیر در وعده های غذایی خودداری کنید.
  • در فواصل بسیار کوتاه (۱۰ ثانیه) با حداکثر شدت در ابتدا یا پایان یک تمرین ورزشی با شدت متوسط ورزش کنید.
  • تمرینات قدرتی و وزنی خود را بلافاصله قبل از تمرینات هوازی انجام دهید (انجمن دیابت کانادا ، ۲۰۱۳).
  • از تزریق انسولین در ناحیه ای از بدن خود که در طول فعالیت کار خواهد کرد خودداری کنید (به عنوان مثال اگر قصد بازی تنیس دارید به بازوی خود تزریق نکنید). این امر باعث تسریع در جذب انسولین و ایجاد هایپوگلایسمی می شود.

فعالیت جسمانی و هایپرگلایسمی

تقریبا پس از همه نوع ورزش و در حین آن ها، سطح قند خون افزایش می یابد زیرا سلول ها به انسولین بسیار حساس تر شده اند. اگرچه، یک فعالیت کوتاه مدت ولی با شدت زیاد (پارو کردن برف، بازی هاکی و یا بسکتبال) می تواند باعث هایپرگلایسمی زودگذر شود زیرا بدن به دلیل فعال شدن هورمون های استرس، گلوکز بیشتری را تولید می کند.

اگر قبل از شروع کار در حالت هایپرگلایسمی قرار داشتید، فعالیت بدنی می تواند این وضعیت را بدتر کند. بنابراین، اگر شروع به انجام فعالیتهای بدنی در هنگام هایپرگلایسمی کنید، باید با احتیاط بیش تری قند خون خود را بیش از پیش کنترل کنید.

قند خون بالا در حین فعالیت می تواند ناشی از موارد زیر باشد:

  • کم آبی، که غلظت گلوکز (قند) در خون را افزایش می دهد
  • هورمونهای استرس، مانند آدرنالین، که در حین ورزش با شدت زیاد ترشح می شوند (مقدار گلوکز تولید شده توسط کبد از آنچه توسط ماهیچه ها استفاده می شود بیش تر است)

قبل و در حین فعالیت حتماً آب بنوشید تا از افزایش غلظت گلوکز (قند) در خون هنگام از دست دادن آب از طریق عرق، به خصوص در روزهای گرم و مرطوب جلوگیری کنید.

اگر دیابت نوع یک دارید:

اگر سطح قند خون شما بیش از ۳۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر است و احساس خوبی ندارید، سطح کتون بادی های موجود در خون را اندازه بگیرید.

  • اگر سطح کتون زیاد باشد، تمام فعالیت های جدی باید به تعویق بیافتند و قند خون طبق دستورالعمل پزشک معالجه شود.
  • اگر سطح کتون طبیعی است و احساس خوبی می کنید، دلیلی برای به تعویق انداختن فعالیت بدنی وجود ندارد.

اگر دیابت نوع دو دارید:

به طور کلی به تعویق انداختن یک جلسه ورزش تا زمانی که احساس خوبی دارید ضرورتی ندارد.

اما اگر میزان قند خون (قند) خون شما بالاتر از ۳۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر باشد، مهم است که به خوبی هیدراته (حفظ آب و مایعات  در بدن) بمانید و مراقب علائم افزایش قند خون از جمله افزایش عطش، حالت تهوع، خستگی شدید، تاری دید یا سردرد باشید.

منبع: Diabetes Quebec